Những năm gần đây, làn sóng di cư từ nông thôn ra thành thị, đặc biệt là người trẻ, đang đặt ra nhiều thách thức lớn cho các vùng quê Việt Nam. Nhiều làng quê miền Trung, miền núi phía Bắc và cả vùng đồng bằng ngày càng vắng bóng thanh niên. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu việc làm, thu nhập bấp bênh, đất đai manh mún, sản xuất nhỏ lẻ, không tạo được động lực để người trẻ gắn bó lâu dài với quê hương. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các mô hình trồng cây giá trị cao như đàn hương đang mở ra một hướng đi mới, góp phần giữ chân người trẻ ở lại, phát triển kinh tế và làm giàu trên chính mảnh đất quê nhà.
Nguyễn Văn Lợi, 27 tuổi, ở xã Nghĩa Đức (Nghệ An), từng là sinh viên ngành Kỹ thuật điện ở Hà Nội. Ra trường, anh cũng như nhiều bạn bè từng nghĩ đến việc tìm việc làm tại các khu công nghiệp lớn hoặc vào Nam lập nghiệp. Thế nhưng, khi biết tới mô hình trồng đàn hương – cây “vàng xanh” có giá trị kinh tế cao, lại phù hợp với đất đồi quê hương, Lợi quyết định ở lại, cùng gia đình đầu tư gần một mẫu đất để trồng gần 300 cây đàn hương xen với cam, ổi.
“Ban đầu, gia đình mình phản đối dữ lắm, cứ nghĩ trồng cây mới sẽ rủi ro, chẳng ai mua. Nhưng mình chủ động tìm hiểu kỹ thuật, liên hệ doanh nghiệp bao tiêu, học hỏi kinh nghiệm các xã khác… Sau ba năm, vườn đàn hương phát triển tốt, bắt đầu có thu nhập từ bán lá, quả, bố mẹ cũng yên tâm hơn nhiều. Đặc biệt, mình còn hỗ trợ các bạn trẻ khác cùng làm, lập nhóm Zalo chia sẻ kỹ thuật, mua vật tư chung để tiết kiệm chi phí,” Lợi chia sẻ.
Phân tích kinh tế – xã hội
Tăng thu nhập, ổn định đời sống
Theo các chuyên gia, mô hình trồng đàn hương không chỉ mang lại thu nhập cao mà còn tạo sự ổn định lâu dài cho người lao động trẻ. Với hợp đồng liên kết cùng doanh nghiệp, các bạn trẻ được hỗ trợ giống, kỹ thuật, đầu ra, giảm thiểu rủi ro thị trường. So với trồng lúa, sắn, keo truyền thống, thu nhập từ đàn hương vượt trội gấp nhiều lần, lại chủ động được lịch sản xuất, thích hợp với phong cách sống hiện đại của người trẻ.
Hơn nữa, đàn hương là cây đa giá trị, ngoài lõi gỗ thu hoạch sau 8–10 năm còn cho sản phẩm phụ như lá, quả, tinh dầu, trà, mỹ phẩm… tạo dòng tiền đều đặn hàng năm. Nhiều nhóm thanh niên đã liên kết mở dịch vụ sơ chế, chế biến, xây dựng thương hiệu riêng, phát triển kinh tế số qua thương mại điện tử, đưa nông sản quê nhà lên các sàn TMĐT lớn.
Việc người trẻ ở lại quê, tham gia các mô hình trồng đàn hương đã góp phần duy trì nhịp sống làng quê, giữ gìn bản sắc văn hóa và thúc đẩy các hoạt động cộng đồng. Không ít địa phương đã thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã trẻ, nơi các bạn trẻ vừa học hỏi, vừa hỗ trợ nhau về vốn, kỹ thuật, mở rộng quy mô sản xuất.
Sự năng động, sáng tạo của lớp trẻ cũng thúc đẩy các hình thức du lịch trải nghiệm, phát triển dịch vụ mới như homestay giữa vườn đàn hương, lớp học kỹ năng nông nghiệp, hoạt động giáo dục môi trường cho học sinh. Nhiều gia đình có hai thế hệ cùng tham gia sản xuất, cùng làm chủ trên chính mảnh đất quê hương.
Hạn chế tác động tiêu cực của di cư
Theo nghiên cứu của các tổ chức xã hội (bienphong.com.vn, agarwood.vn…), làn sóng di cư quá mức dẫn đến tình trạng “làng già hóa”, thiếu lao động sản xuất, giảm sức sống cộng đồng, nhiều giá trị truyền thống bị mai một. Việc duy trì lớp trẻ ở lại quê còn giúp địa phương giữ được nguồn lực phát triển, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao chất lượng đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần.
Tạo mẫu hình cho phát triển nông thôn mới
Thành công từ các mô hình đàn hương do người trẻ khởi xướng là nguồn cảm hứng để các địa phương khác học tập, nhân rộng. Khi người trẻ tin tưởng, dấn thân và thành công ngay trên quê hương, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thu hút đầu tư, doanh nghiệp, các chương trình hỗ trợ của Nhà nước về chính sách đất đai, vốn vay, đào tạo nghề và khởi nghiệp.
Đề xuất chính sách giữ chân người lao động trẻ
Từ thực tiễn này, các chuyên gia, lãnh đạo địa phương đều khẳng định, muốn giữ chân người trẻ ở lại quê, cần xây dựng hệ sinh thái thuận lợi cho nông nghiệp hiện đại:
- Hỗ trợ vốn, giống, khoa học kỹ thuật: Tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, công nghệ mới, tham gia các lớp tập huấn về trồng, chế biến, quản lý kinh doanh nông sản.
- Đầu tư hạ tầng, phát triển dịch vụ: Hoàn thiện giao thông, điện, nước, internet nông thôn, phát triển các trung tâm dịch vụ chế biến, tiêu thụ sản phẩm, logistic vùng trồng.
- Khuyến khích doanh nghiệp liên kết với thanh niên: Xây dựng các chương trình hợp tác doanh nghiệp – nông dân trẻ về bao tiêu, xây dựng thương hiệu, xuất khẩu nông sản đàn hương.
- Ưu tiên chính sách đất đai, pháp lý: Tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên sở hữu, thuê đất dài hạn, yên tâm đầu tư sản xuất.
- Tổ chức các cuộc thi, mô hình khởi nghiệp: Phát hiện, tôn vinh, nhân rộng các mô hình thanh niên làm kinh tế giỏi, truyền cảm hứng cho cộng đồng.
Việc phát triển mô hình trồng đàn hương không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có giá trị xã hội sâu sắc trong việc hạn chế di cư, giữ chân người trẻ phát triển quê hương. Khi nông thôn trở thành nơi đáng sống, có việc làm ổn định, thu nhập cao, đầy đủ dịch vụ – chắc chắn nhiều bạn trẻ sẽ lựa chọn “ở lại để thành công”, thay vì “ra đi để đổi đời”. Đàn hương – với sức sống bền bỉ và giá trị đa dạng – đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho làng quê Việt Nam, nơi tuổi trẻ được làm chủ, sáng tạo và gắn bó lâu dài.
Tags: đàn hương, hạn chế di cư, thanh niên nông thôn, phát triển kinh tế, chính sách giữ chân lao động trẻ
Category: Tin tức dự án đàn hương
