Trong dòng chảy đổi mới của nông thôn Việt Nam, hình ảnh người phụ nữ không chỉ còn gắn với những công việc truyền thống mà ngày càng trở nên nổi bật trên nhiều mặt trận kinh tế – xã hội. Sự góp mặt của phụ nữ trong các mô hình phát triển cây trồng mới, đặc biệt là cây đàn hương, đã và đang tạo nên những chuyển biến mạnh mẽ cho đời sống cộng đồng. Đàn hương không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn giúp phụ nữ phát huy vai trò chủ động, sáng tạo, trở thành những “bà chủ nhỏ” trên chính mảnh đất quê mình.
Vai trò phụ nữ trong chăm sóc, chế biến
Ngay từ những ngày đầu tiên cây đàn hương bén rễ trên vùng đất cằn, phụ nữ đã là lực lượng chủ lực đảm nhận các công đoạn gieo trồng, tưới tiêu, làm cỏ, bón phân, tỉa cành. Những đôi bàn tay tỉ mỉ, chịu thương chịu khó của các chị, các mẹ chính là yếu tố quan trọng giúp cây đàn hương thích nghi, phát triển nhanh, chống chịu tốt với sâu bệnh và thời tiết khắc nghiệt.
Không chỉ tham gia trồng và chăm sóc, phụ nữ còn là những người tiên phong trong việc chế biến, sáng tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng từ đàn hương: trà lá, tinh dầu, xà phòng thủ công, mặt nạ thiên nhiên, các món quà lưu niệm thủ công mỹ nghệ… Nhờ sự khéo léo và nhạy bén với nhu cầu thị trường, chị em đã biết tận dụng tối đa giá trị của từng kilogram nguyên liệu, từ đó nâng cao thu nhập và ổn định sinh kế cho gia đình.
Nhiều mô hình sản xuất hộ gia đình do phụ nữ làm chủ đã phát triển thành tổ hợp tác, nhóm phụ nữ “Đàn hương xanh”, nơi các thành viên cùng nhau học hỏi kỹ thuật mới, tổ chức sản xuất tập thể, chế biến sâu và chủ động kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã để mở rộng đầu ra. Sự mạnh dạn, sáng tạo của phụ nữ đã giúp đưa các sản phẩm đàn hương vươn xa khỏi lũy tre làng, xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, thậm chí xuất khẩu sang nước ngoài.
Chị Nguyễn Thị Thanh ở xã Nghĩa Đức (Nghệ An) là một trong những “người giữ hồn vườn đàn hương” tiêu biểu. Gắn bó với mô hình trồng xen đàn hương – cam – ổi hơn 5 năm, chị Thanh không chỉ lo việc đồng áng mà còn chủ động tổ chức các nhóm phụ nữ cùng chăm sóc, chia sẻ kinh nghiệm trồng, hỗ trợ nhau phòng trừ sâu bệnh, tư vấn cách thu hoạch, chế biến các sản phẩm phụ từ đàn hương.
Vào mùa thu hoạch, nhóm phụ nữ do chị Thanh phụ trách thường tổ chức các buổi hướng dẫn làm trà lá, chiết xuất tinh dầu, làm xà phòng thủ công, các món quà lưu niệm thủ công mỹ nghệ từ lõi và lá đàn hương. Những sản phẩm này không chỉ phục vụ gia đình mà còn được chị em đóng gói, giới thiệu trên Facebook, Zalo, các phiên chợ nông sản tại địa phương, góp phần tăng nguồn thu nhập đều đặn mỗi tháng.
“Mỗi chị một việc, người hái lá, người phơi sấy, người chế biến, người đăng bán online… Ai cũng có thể tham gia, không bị bó buộc bởi tuổi tác hay hoàn cảnh. Nhờ đàn hương, chị em học hỏi được nhiều kỹ năng mới, biết cách quản lý kinh tế gia đình, tiết kiệm, tích lũy vốn để đầu tư thêm cho con cái học hành, làm nhà cửa,” chị Thanh chia sẻ.
Không chỉ phát triển sản xuất, phụ nữ còn đóng vai trò trung tâm trong các hoạt động cộng đồng: tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, nhóm tiết kiệm – vay vốn, tổ chức lớp tập huấn, thi đua tăng năng suất, bảo vệ môi trường, lan tỏa các giá trị sống tích cực đến các thành viên trong gia đình và cộng đồng. Sự đoàn kết, sẻ chia trong từng công việc nhỏ đã giúp chị em thêm tự tin, năng động, truyền cảm hứng đổi mới cho thế hệ trẻ.
Tác động đến sinh kế và vai trò xã hội
Tham gia mô hình trồng và chế biến đàn hương đã giúp hàng nghìn phụ nữ ở nông thôn có việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và chủ động hơn trong chi tiêu gia đình. Đối với những phụ nữ đơn thân, phụ nữ khuyết tật, nhóm yếu thế, cây đàn hương còn mở ra cơ hội cải thiện đời sống, hòa nhập cộng đồng. Không ít trường hợp các chị em nhờ mạnh dạn vay vốn, học hỏi kỹ thuật mà xây dựng được tổ sản xuất nhỏ, tạo công ăn việc làm cho nhiều phụ nữ cùng hoàn cảnh.
Đàn hương cũng giúp tăng giá trị lao động nữ ở nông thôn. Nếu trước đây, công việc đồng áng chủ yếu theo mùa vụ, thiếu ổn định thì nay, với quy trình sản xuất, thu hái, chế biến liên tục quanh năm, chị em có thu nhập đều, chủ động hơn trong tích lũy tài chính, quản lý kinh tế gia đình, góp phần giảm gánh nặng tài chính cho chồng con, tạo dựng vai trò “trụ cột thứ hai” vững chắc trong mỗi mái ấm.
Sự tham gia tích cực của phụ nữ còn thúc đẩy các hoạt động cộng đồng: phát triển du lịch sinh thái, tổ chức lớp học trải nghiệm trồng cây, thi nấu ăn, tổ chức các buổi sinh hoạt bảo vệ môi trường… Nhờ đó, đời sống tinh thần của người dân ngày càng phong phú, trẻ nhỏ được học hỏi kỹ năng sống, gắn bó với quê hương hơn.
Tăng cường đào tạo kỹ năng nghề cho phụ nữ
Nhận thấy vai trò và tiềm năng lớn của phụ nữ trong phát triển chuỗi giá trị đàn hương, các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và chính quyền địa phương đã chủ động mở nhiều lớp đào tạo kỹ năng nghề: từ kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến kỹ thuật chế biến sâu, xây dựng thương hiệu cá nhân, kỹ năng bán hàng online, quản lý tài chính hộ gia đình.
Chị em được tiếp cận công nghệ số, học cách quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử, kết nối tiêu thụ với các doanh nghiệp, đại lý lớn. Nhiều chị em còn mạnh dạn thử sức với livestream, làm video hướng dẫn chế biến, quảng bá sản phẩm đàn hương, tạo dấu ấn riêng trên thị trường.
Đề xuất và định hướng
Để phát huy tối đa vai trò phụ nữ trong phát triển cây đàn hương và chuỗi sản phẩm liên quan, các chuyên gia đề xuất:
- Mở rộng hơn nữa các lớp đào tạo nghề cho phụ nữ ở nông thôn, ưu tiên các kỹ năng chế biến sâu, quản lý tài chính, bán hàng đa kênh.
- Tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, các quỹ khởi nghiệp, tham gia nhiều hơn vào vai trò lãnh đạo trong tổ hợp tác, hợp tác xã.
- Đẩy mạnh truyền thông, vinh danh những gương phụ nữ tiêu biểu trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất sạch, sáng tạo khởi nghiệp.
- Kết nối các nhóm phụ nữ sản xuất với doanh nghiệp lớn, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, đưa sản phẩm đàn hương Việt Nam ra thị trường thế giới.
Kết luận
Phụ nữ nông thôn Việt Nam ngày nay không chỉ là “hậu phương” mà đã vươn lên trở thành những người lãnh đạo, người truyền cảm hứng, tạo phận sự mới và sinh kế bền vững cho gia đình, cộng đồng thông qua mô hình trồng, chế biến đàn hương. Câu chuyện về sự đổi thay, sáng tạo và đồng hành của phụ nữ với cây đàn hương sẽ tiếp tục lan tỏa, góp phần xây dựng nông thôn mới xanh – sạch – văn minh, nâng cao vị thế nữ giới, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trên mọi miền đất nước.
Tags: phụ nữ nông thôn, đàn hương, sinh kế, đào tạo nghề, phát triển cộng đồng, đổi mới nông thôn
Category: Tin tức dự án đàn hương
