Nhiều năm qua, tình trạng đất đồi cằn cỗi, xói mòn và rừng tự nhiên bị khai thác quá mức đã để lại những hệ lụy nghiêm trọng cho môi trường sinh thái ở nhiều vùng quê Việt Nam. Không ít nơi, các quả đồi từng phủ xanh cây rừng giờ trở thành đất trống, cỏ mọc lưa thưa, mùa nắng thì nứt nẻ, mùa mưa lại bị dòng nước cuốn trôi từng lớp đất màu quý giá. Bà con sống quanh khu vực này không chỉ chịu cảnh thiếu nước sạch, mà sản xuất nông nghiệp cũng vô cùng bấp bênh.
Trong bối cảnh đó, mô hình trồng vườn đàn hương đã được nhiều địa phương lựa chọn như một giải pháp xanh hóa và phục hồi môi trường đất đai hiệu quả. Đàn hương là cây gỗ thân thẳng, bộ rễ khỏe, sinh trưởng tốt ngay trên những vùng đất kém màu mỡ, ít đòi hỏi chăm sóc cầu kỳ. Đặc biệt, cây đàn hương còn có khả năng trồng xen canh với nhiều loại cây khác, giúp đa dạng sinh học cho vùng đồi núi, tăng độ che phủ đất rừng.
Một vai trò lớn của vườn đàn hương là phủ xanh đất trống, chống xói mòn và giữ đất. Hệ thống rễ phát triển sâu và rộng của đàn hương liên kết với nhau tạo nên một “mạng lưới tự nhiên” bảo vệ lớp đất màu, hạn chế dòng nước mưa chảy xiết cuốn trôi đất, từ đó giảm thiểu tình trạng sạt lở, xói lở bờ đồi, ven sông. Không chỉ vậy, tán lá của cây đàn hương giúp che phủ mặt đất, giảm bốc hơi nước vào mùa khô, giữ độ ẩm cho đất và hạn chế sự phát triển của cỏ dại.
Nhờ các ưu điểm này, nhiều vùng đồi trọc từng bị bỏ hoang, nay đã được hồi sinh bởi những vườn đàn hương xanh mướt. Bà con không chỉ cải thiện được môi trường sống mà còn tận dụng được các giá trị kinh tế từ lá, quả, lõi gỗ và các sản phẩm chế biến từ đàn hương. Đàn hương vừa là cây bảo vệ đất, vừa là cây giúp xóa nghèo cho cộng đồng.
Để nhân rộng thành công, nhiều địa phương đã xây dựng quy hoạch xanh hóa vùng ven sông, ven suối, đồi núi trọc bằng mô hình trồng đàn hương kết hợp cây bản địa. Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên phủ xanh các khu vực đầu nguồn, nơi thường xuyên bị sạt lở, xói mòn và thiếu cây che phủ. Song song với đó, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để bảo vệ, chăm sóc và phát triển các vườn rừng đàn hương bền vững, đem lại lợi ích lâu dài cho môi trường và đời sống người dân.
