Cây đàn hương đang nổi lên như một hướng đi đầy triển vọng của ngành nông nghiệp Việt Nam, nhờ giá trị kinh tế cao, phù hợp vùng đất cằn cỗi, lại mang lại lợi ích môi trường vượt trội. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, không thể thiếu các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước – đặc biệt là cơ chế thuế và ưu đãi đầu tư. Hiện nay, tuy đã có những chính sách khuyến khích phát triển cây trồng giá trị cao, nhưng trên thực tế, trồng đàn hương vẫn gặp nhiều rào cản về vốn, chi phí, thủ tục pháp lý và thiếu cơ chế đặc thù. Câu hỏi đặt ra là: Cần bổ sung chính sách gì để thúc đẩy làn sóng đầu tư trồng đàn hương tại Việt Nam?
Hiện nay, trồng rừng, cây lâm nghiệp, cây dược liệu quý (trong đó có đàn hương) đều được hưởng các chính sách ưu đãi chung về thuế, tín dụng và đầu tư phát triển nông thôn theo các nghị định, quyết định của Chính phủ. Cụ thể:
- Miễn/giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp: Các hộ trồng rừng, phát triển cây lâu năm được miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp, tạo động lực mở rộng quy mô sản xuất.
- Ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp: Doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 2–4 năm đầu, giảm 50% số thuế cho các năm tiếp theo.
- Hỗ trợ vốn vay ưu đãi: Thông qua các chương trình tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các hộ dân, hợp tác xã, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn lãi suất thấp, thời hạn trả dài.
- Hỗ trợ đầu tư hạ tầng: Các dự án vùng nguyên liệu lớn, rừng sản xuất tập trung, liên kết với doanh nghiệp được hỗ trợ xây dựng hạ tầng (giao thông, thủy lợi, điện, nước…).
Ngoài ra, chính quyền nhiều địa phương còn có các chương trình khuyến nông, tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón, bảo hiểm cây trồng và bảo hiểm rủi ro sản xuất.
Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều bất cập, chưa tạo được động lực đủ lớn để thu hút mạnh mẽ đầu tư vào cây đàn hương. Đặc biệt, cây đàn hương có chu kỳ khai thác dài (8–10 năm), vốn đầu tư lớn, rủi ro cao nếu thiếu sự đồng hành sát sao của chính sách.
1. Bổ sung ưu đãi thuế riêng cho cây đàn hương
Cần xây dựng chính sách ưu đãi thuế đặc thù cho cây đàn hương, tách khỏi nhóm cây lâm nghiệp thông thường, ví dụ:
- Miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp cho thu nhập từ bán sản phẩm đàn hương trong 10 năm đầu.
- Miễn/giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) cho các sản phẩm đàn hương tinh dầu, mỹ phẩm thiên nhiên xuất khẩu, góp phần tăng cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu và các nước có nền sản xuất lớn như Ấn Độ, Úc.
- Miễn thuế nhập khẩu đối với thiết bị, công nghệ, giống cao cấp phục vụ cho trồng, chế biến, bảo quản đàn hương.
Những ưu đãi này giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân mạnh dạn đầu tư, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn “đầu tư chờ đợi”, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm.
2. Xây dựng Quỹ phát triển đàn hương quốc gia
Một đề xuất quan trọng là thành lập Quỹ phát triển cây đàn hương (theo mô hình Quỹ bảo vệ và phát triển rừng, Quỹ phát triển dược liệu):
- Quỹ này huy động nguồn lực xã hội hóa, ngân sách nhà nước, tài trợ quốc tế để hỗ trợ trực tiếp cho dự án trồng mới, cải tạo, mở rộng diện tích, tập huấn kỹ thuật, nghiên cứu phát triển giống, bảo hiểm rủi ro sản xuất.
- Quỹ cũng có thể tài trợ lãi suất vay vốn trung hạn, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu đàn hương Việt Nam trên thị trường quốc tế.
3. Đơn giản hóa thủ tục, tạo cơ chế đầu tư “một cửa”
Nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư còn e ngại vì các thủ tục chuyển đổi đất, xin giấy phép đầu tư vùng nguyên liệu, cấp mã số vùng trồng… còn phức tạp, thiếu thống nhất giữa các địa phương. Cần xây dựng cơ chế đầu tư “một cửa”, liên thông giữa ngành nông nghiệp – tài nguyên môi trường – công thương – tài chính.
Đồng thời, cần minh bạch, công khai các tiêu chí xét duyệt ưu đãi, giúp nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thông tin, giảm chi phí thời gian và rủi ro pháp lý.
4. Khuyến khích đầu tư vào công nghệ cao và chế biến sâu
Bên cạnh ưu đãi về thuế, Nhà nước nên có chính sách hỗ trợ riêng cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ cao (tự động hóa, tưới nhỏ giọt, cảm biến môi trường, drone giám sát), dây chuyền chế biến tinh dầu, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng từ đàn hương…
Hỗ trợ đổi mới công nghệ không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh quốc tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên, phát triển chuỗi giá trị bền vững.
5. Đảm bảo quyền lợi dài hạn, hỗ trợ bảo hiểm sản xuất
Với đặc thù chu kỳ sản xuất dài, Nhà nước nên có chính sách bảo hiểm rủi ro sản xuất cho đàn hương, giúp hộ dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư trước các biến động thời tiết, dịch bệnh.
Cần bổ sung cơ chế chuyển nhượng, thế chấp quyền sử dụng đất trồng đàn hương để nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận vốn tín dụng, tái đầu tư mở rộng diện tích.
Minh bạch – ổn định để khuyến khích đầu tư lâu dài
Các chuyên gia đều cho rằng, hơn cả ưu đãi, điều nhà đầu tư mong muốn là một môi trường minh bạch, chính sách ổn định, nhất quán. Đầu tư vào cây đàn hương là chiến lược dài hơi; sự thay đổi liên tục về quy định, thiếu thống nhất giữa các địa phương hoặc chồng chéo giữa các văn bản sẽ khiến doanh nghiệp nản lòng, ảnh hưởng tới tốc độ phát triển ngành hàng.
Cần hoàn thiện hệ thống luật pháp, quy hoạch rõ vùng phát triển đàn hương, có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ưu đãi, ưu tiên doanh nghiệp, hộ gia đình đầu tư lâu dài, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường.
Đồng thời, thúc đẩy chuyển đổi số, minh bạch hóa thông tin vùng trồng, sản lượng, giá thu mua, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, nông dân liên kết chuỗi, phát triển thương hiệu đàn hương quốc gia.
Kết luận
Đàn hương là cây trồng chiến lược của tương lai, có thể đóng góp lớn cho phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế bền vững cho hàng vạn hộ dân. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần một “bộ khung” chính sách ưu đãi rõ ràng, minh bạch, ổn định và thực sự đặc thù cho cây đàn hương, đặc biệt trong lĩnh vực thuế, tín dụng, bảo hiểm và hỗ trợ đổi mới công nghệ.
Khi đó, làn sóng đầu tư trồng đàn hương sẽ thực sự bùng nổ, góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam phát triển xanh, hiện đại, hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế.
Tags: thuế nông nghiệp, ưu đãi đầu tư, cây đàn hương, chính sách phát triển, quỹ hỗ t
