Một buổi sáng đầu tháng Ba, ánh nắng dịu nhẹ len qua những tán cây mới trồng, chúng tôi về xã Nghĩa Đức, huyện Nghĩa Đàn (Nghệ An) – một trong những địa phương tiên phong phát triển mô hình trồng đàn hương trên vùng đất đồi cằn cỗi của miền Trung. Khung cảnh nơi đây giờ đã đổi khác: dọc các con đường làng, những vườn đàn hương xanh tốt vươn mình trong nắng, xen lẫn sắc hoa trái của ổi, cam… minh chứng cho một sức sống mới đang lan tỏa từng ngày.
Người đồng hành cùng chúng tôi hôm nay là anh Phạm Văn Dũng, một trong những hộ dân đầu tiên mạnh dạn chuyển đổi đất trồng keo, sắn sang trồng đàn hương. Nhấp ngụm trà, anh Dũng chia sẻ: “Trước đây, vườn nhà tôi toàn sắn với keo, năm nào cũng chỉ đủ ăn. Đất đồi lại bạc màu, mỗi vụ lo lắng không biết có đủ công, đủ sức nuôi con học hành. Nhưng rồi nghe cán bộ xã, doanh nghiệp về giới thiệu cây đàn hương, tôi quyết định thử thay đổi.”
Ban đầu, không ít bà con trong xóm tỏ ra nghi ngại: “Đàn hương nghe thì sang, nhưng không biết có hợp đất, hợp khí hậu không?” Anh Dũng cũng thừa nhận, những ngày đầu thử nghiệm không khỏi lo lắng, vì chưa ai có kinh nghiệm, vốn đầu tư lại hạn chế, lại thêm nỗi lo liệu doanh nghiệp có thực sự bao tiêu sản phẩm hay không. “Tôi nghĩ, nếu không dám thay đổi thì chẳng biết đến bao giờ mới khá lên được,” anh tâm sự.
Được sự hướng dẫn của cán bộ khuyến nông, kỹ sư của doanh nghiệp liên kết, anh Dũng cùng vài hộ khác bắt đầu cải tạo đất, trồng xen hơn 200 cây đàn hương với ổi và cam trên gần một mẫu đồi. Cây giống được doanh nghiệp hỗ trợ, từng bước chăm sóc theo đúng quy trình kỹ thuật. “Những ngày đầu vất vả lắm, cứ sợ cây chết, nhưng nhờ học hỏi thêm, lại được công ty cử cán bộ về tập huấn, giám sát thường xuyên nên tôi yên tâm hơn,” anh Dũng nhớ lại.
Thách thức lớn nhất đối với những hộ dân như anh Dũng không chỉ là vốn và kỹ thuật mà còn là tâm lý e dè với cái mới. Đa phần người dân nơi đây đã quen với cách làm truyền thống, trồng những loại cây ngắn ngày, vốn xoay vòng nhanh, bán ra thị trường tự do. Cây đàn hương lại là cây lâu năm, phải “lấy ngắn nuôi dài”, đòi hỏi sự kiên nhẫn và lòng tin vào mô hình liên kết với doanh nghiệp.
Tuy vậy, chỉ sau hai năm đầu, những lo lắng dần được giải tỏa khi cây đàn hương thích nghi rất tốt với đất đồi Nghĩa Đức. Đặc biệt, từ năm thứ ba, vườn đàn hương bắt đầu cho thu hoạch quả, lá để bán làm trà thảo mộc, tinh dầu. “Mỗi ký quả, ký lá bán cho công ty đều đặn, tiền thu về không nhiều nhưng giúp mình có động lực chăm sóc tiếp. Xen canh với ổi, cam, mình còn có thêm nguồn thu hàng năm, không phải lo cảnh được mùa mất giá,” chị Nguyễn Thị Tâm – một hộ tham gia mô hình – chia sẻ.
Câu chuyện trồng đàn hương ở Nghĩa Đức còn là hành trình của sự gắn kết cộng đồng. Cứ mỗi đợt doanh nghiệp về tổ chức tập huấn kỹ thuật, cả làng lại kéo nhau ra vườn học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. Các hộ gia đình hỗ trợ nhau về phân bón, tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh. Người trồng trước hướng dẫn người trồng sau, tạo nên một mạng lưới chia sẻ kiến thức, giúp cả cộng đồng cùng tiến bộ. “Giờ đây, ai cũng bảo nhau, vườn đàn hương không chỉ là tài sản, mà còn là tương lai của cả nhà, của cả xóm,” anh Dũng hồ hởi nói.
Đặc biệt, sự đồng hành của doanh nghiệp đã giúp bà con an tâm hơn rất nhiều. Các công ty như SmartGap cam kết bao tiêu sản phẩm dài hạn, hỗ trợ giống, kỹ thuật và thậm chí cả vốn vay khi cần thiết. Khi đến mùa thu hoạch, doanh nghiệp cử cán bộ kỹ thuật về tận nơi kiểm tra, hướng dẫn cách cắt tỉa, sơ chế và thu gom sản phẩm. “Trước đây, cứ lo thương lái ép giá, nay có hợp đồng rõ ràng với công ty, mình chỉ cần tập trung chăm sóc cho tốt, không lo đầu ra nữa,” chị Tâm chia sẻ.
Tuy nhiên, hành trình làm quen với cây đàn hương cũng không ít gian nan. Có năm nắng nóng kéo dài, một số diện tích bị sâu bệnh, chết cây phải trồng lại. Để khắc phục, các hộ đã chủ động tham gia các lớp tập huấn, tìm tòi kỹ thuật tưới nhỏ giọt, ủ phân hữu cơ và phòng chống sâu bệnh tổng hợp. Dần dần, kỹ năng chăm sóc đàn hương của bà con ngày càng vững vàng, tỷ lệ cây sống cao hơn, vườn phát triển xanh tốt hơn trước.
Kỳ vọng lớn nhất của người trồng đàn hương nơi đây chính là tương lai ổn định, thu nhập cao khi cây trưởng thành. Theo hợp đồng liên kết, sau 8-10 năm, mỗi cây đàn hương cho thu hoạch lõi gỗ với giá trị lớn, có thể lên tới cả chục triệu đồng mỗi cây. “Giờ nhìn vườn cây lớn lên từng ngày, tôi thấy hy vọng vào ngày mai. Khi đàn hương đến kỳ thu hoạch gỗ, gia đình sẽ có khoản tích lũy lớn để đầu tư cho con cái học hành, xây sửa nhà cửa,” anh Dũng chia sẻ thêm.
Không chỉ đem lại lợi ích kinh tế, mô hình trồng đàn hương còn giúp cải thiện môi trường sống ở Nghĩa Đức. Những đồi đất trước kia khô hạn, trơ trọi nay đã phủ xanh, giảm xói mòn, giữ nước tốt hơn. Vườn đàn hương còn thu hút nhiều loài chim, bướm về cư trú, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, làm đẹp cảnh quan quê hương.
Nhìn về tương lai, anh Dũng cũng như nhiều bà con nơi đây mong muốn mô hình trồng đàn hương sẽ tiếp tục được mở rộng ra các xã lân cận, thậm chí cả huyện. “Tôi mong chính quyền, doanh nghiệp tiếp tục hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nhân rộng thành hợp tác xã, để nhiều hộ nghèo khác cũng có cơ hội đổi đời như gia đình tôi,” anh nhắn gửi. Anh cũng hy vọng những địa phương có đất đồi, đất cằn nên mạnh dạn thay đổi, chọn đàn hương làm hướng đi lâu dài, bền vững.
Lời nhắn của bà con Nghĩa Đức dành cho các vùng đất khó khác là: “Chỉ cần có niềm tin, dám đổi mới và liên kết tốt với doanh nghiệp, cây đàn hương sẽ là ‘của để dành’, giúp mọi người vươn lên thoát nghèo, làm giàu bền vững.” Sự thay đổi diện mạo của Nghĩa Đức là minh chứng sống động cho giá trị của đổi mới tư duy, sức mạnh cộng đồng và tầm quan trọng của mô hình liên kết nông dân – doanh nghiệp – chính quyền trong phát triển nông thôn mới.
Hành trình trồng đàn hương ở miền Trung không chỉ là câu chuyện của cây – đất – người, mà còn là khát vọng vươn lên, đổi đời và lan tỏa sức mạnh của sự đoàn kết, hợp tác, đổi mới trên chính quê hương mình.
Tags: nông dân miền Trung, trồng đàn hương, kinh nghiệm thực tế, đổi đời, liên kết cộng đồng
Category: Tin tức dự án đàn hương
